Rusya-Ukrayna savaşı ile birlikte petrol fiyatları da adeta coştu. Tabi şunu biliyoruz ki, petrol fiyatları zaten savaş öncesi de bir hayli yüksekti. Temel sebebi de petrol arzının petrol talebinin altında olmasıydı. Covid-19 başladığında talep ve üretimin düşmesi ile birlikte petrol fiyatlarında ciddi bir gerileme olmuştu. Fakat karantinaların kalkması ile birlikte üretimdeki artışla petrol fiyatlarında da hızlı bir yükseliş ivmesi başladı. Bir de bunun üzerine gelen Rusya-Ukrayna savaşı işin tuzu biberi oldu ve şu an 103 dolar seviyesinden işlem gören brent petrol savaşla birlikte 140 dolara kadar yükseldi. Peki bundan sonra petrol fiyatlarında durum ne olur? Bu soruyu cevaplamadan önce ilk olarak petrol fiyatlarını nelerin etkilediğine bir bakalım; Şu an piyasada iki önemli unsur petrol fiyatlarını artırıyor;
  • Petrol talebinin petrol arzının üstünde olması
  • Savaşın hala devam ediyor olması; bu konuya bir parantez açmak isterim. Bildiğimiz gibi savaş dönemlerinde petrol fiyatları daima yükseliş eğilimindedir. Hatta savaş dönemlerinde ilk etapta artan petrol fiyatlarında sonrasında bir gerileme de görülür. Ama bu savaş da o gerilemeyi yeterince göremedik. Bunun en temel sebebi de Rusya’nın dünyanın ikinci büyük petrol ihracatçısı olması. Haliyle savaş nedeniyle veya Rusya’ya ya uygulanan yaptırımlara Rusya’nın da misilleme yaparak petrol ihracatını azaltma ihtimali de fiyatları ekstradan artırıyor.
Üç neden de petrol fiyatlarında aşağı yönlü baskı uyguluyor;
  • Geçtiğimiz hafta ABD’nin stratejik rezervlerinden 180 milyon varil piyasaya sunacağı açıklaması geldi. Hatta geçtiğimiz haftadan bu yana savaşa rağmen petrol fiyatlarındaki gerilemenin en büyük nedeni bu haber oldu. Ayrıca her ne kadar hava biraz bozsa da geçtiğimiz Salı günü gelen olumlu müzakere haberleri de bir miktar petrol fiyatlarını baskıladı.
  • Yine uzunca bir süredir günlük 400 bin varil petrol ihraç eden OPEC+ ülkeleri 432 bin varil üreteceğini duyurdu. Bu da az da olsa petrol fiyatlarını gerileten bir gelişme oldu.
  • Son günlerde Çin’de yaşanan koranavirüs vaka sayılarındaki artış ve de özellikle de Şanghay’ın geçtiğimiz hafta karantinaya alınması haberi de petrol fiyatlarını gerileten önemli bir haber oldu. Çin dünyanın en büyük petrol ithalatçısı ülkelerinden biri olduğu için Çin’de vakaların tüm ülkeye yayılabileceği bu nedenle de Çin’de üretimin ve petrol talebinin azalacağı beklentisi de petrol fiyatlarını azaltan önemli bir gelişme oldu.
Tabi herkesin merakla beklediği soru şu; bundan sonra da petrol fiyatları artmaya devam edecek mi? Açıkçası petrol fiyatlarında olumlu gelişmeler olsa bile yani petrol fiyatlarında geri çekilme olsa bile yeni dengelenme noktasının 100 doların altında olamayacağına ilişkin hakim bir kanı oluşmuş durumda. Peki çok daha yukarı çıkar mı? Evet çıkabilir. Bu konuda en belirleyici etmen savaşın nasıl devam edeceği olacak. Haliyle sıcak çatışmanın hala masada olması petrol fiyatlarını artırma olasılığı bir hayli yüksek. Kaldı ki ateşkes olsa bile hiçbir şey eskisi gibi olmayacak. Yani soğuk savaş ve yaptırımlar devam edecek, haliyle taraflar arasında misillemeler de devam edecek. Örneğin geçtiğimiz hafta Putin düşman ülkelere doğalgazı ruble ile satma kararını imzaladı. Bakalım AB bu durum karşısında nasıl bir tavır alacak. Haliyle bu konu bile tek başına enerji ve petrol fiyatlarını artırmaya aday görünüyor. Petrol fiyatları ile ilgili bir olasılıktan daha bahsetmek isterim. Petrol fiyatları yükselmeye devam ederse bu alıcıların alım gücünü azaltacağından talep yıkımı yani talep azalmasına neden olabilir. Hatta bu yılın ikinci yarısında petrol fiyatlarındaki yükseliş nedeniyle talep yıkımının belirgin şekilde ortaya çıkması ile petrol fiyatlarında hatırı sayılır bir gerileme ortaya çıkacağını düşünenler de var.