Kalsiyum ve kemik kırıkları
Süt içmek ve kemik sağlığı ilişkisi


Diyetin çeşitliliği, kalsiyum alımı ve vücutta kullanımını etkileyecektir. D vitaminsiz kalsiyum alımı çok anlam taşımamaktadır.



ABD’de Harvard Üniversitesinde 1997 yılından başlayarak 10 yıl süren bir araştırmanın sonuçları ezberleri bozuyor. Araştırma kadın sağlığı ile ilgili. Yapılan bu araştırmada 70 bin kadın 10 yıl boyunca gözlemleniyor. Haftada bir bardak süt içenlerle iki ve daha fazla bardak süt içenler arasında ki kol ve kalça kırıkları olgu sayısı bakımından önemli bir fark görülmediği saptanıyor. Bu bizlerin yıllardır süt için kemikleriniz güçlü olsun savımıza gölge düşüren bir açıklama. Aynı ekip 330 bin erkekle yaptığı araştırmada da benzer sonuçları alıyor. Araştırmaya katılan kişi sayısının çokluğu şaşırtıcı aslında ama süre de 10 yıl!

Benzer bir araştırma da 2015 yılında Yeni Zelandalı bir ekip tarafından yapılıyor. Süt içerek kalsiyum bakımından zengin bir diyetin kemikteki kalsiyum yoğunluğunu iki yıl artırdığı, sonra bu artışın durduğu saptanıyor. Diyet dışında haplarla kalsiyum takviyesinin uzun vadede olumsuz etkide bulunduğuna dair endişeler de var. Bizim toplumumuzda bu haplar peynir ekmek tüketilir gibi tüketiliyor ne yazık ki.

Kalsiyum takviyesinin, kemik yoğunluğunda, yaşlanmaya bağlı kaybı durdurmadığı sadece geciktirdiği ifade ediliyor. Kemiklerde kırılma oranının küçük bir azalmaya neden olabileceği sonucuna varılıyor.

Bu bilgilerin ışığında günlük alınması gereken kalsiyum miktarı farklı önerileri ortaya çıkarıyor. Örneğin ABD’de günde üç su bardağı süt içilmesi salık veriliyor. Hindistan ve gelişmekte olan ülkelerde bu oran 1/2 oranında azalıyor.

İsveç’te yapılan bir araştırmada ise günde üç bardaktan fazla süt içmenin kemikler için daha fazla yarar getirmediği, hatta zararlı olabileceği yayınlanmış. Bununla birlikte İsveç'te 2010 yılında süt tüketim durumlarına göre ölüm oranı incelendiğinde günde bir bardak süt içenlerde daha fazla kemik kırılması ve erken ölüm olduğu saptanmış.

Peynir ve yoğurt daha mı etkili?

Yapılan benzer araştırmalarda önemli bir diğer konu peynir ve yoğurt tüketimi ile daha az sayıda kemik kırık oranı bulunduğu bağlantısı dikkat çekmektedir. Peynir ve yoğurt tüketimine son yıllarda "kefir"i de eklemek gerekir.

Bu araştırmalar ezber bozucu nitelikte ancak biz diyetisyenler bu konuda önerilerde bulunurken bu sonuçların uygulanmasında temkinli olmalıyız. Eldeki verileri kullanmak için erken olduğunu söylemek lazım. Eldeki verilere göre, süt içmeye devam etmek gerektiğini görüyoruz. Süt ve içerdiği kalsiyum kemik sağlığı açısından yararlı olabilir ama bu yarar sandığımız kadar uzun süreli olmayabilir.

Öte yandan kemik sağlığı için etkili diğer önerileri de dikkate almak gerekiyor.

Gündelik fiziksel aktivite veya spor yapmak.

Sağlıklı ve besin çeşitliliği olan bir beslenme planına sahip olmak.

Güneş ışığından faydalanarak D vitamini sentezini sağlamak.

Güneşin yeterli olmadığı coğrafyalarda D vitamini takviyesi ile gereksinme kadar D vitamini almak gerekmektedir.

Son söz: Diyetin çeşitliliği, kalsiyum alımı ve vücutta kullanımını etkileyecektir. D vitaminsiz kalsiyum alımı çok anlam taşımamaktadır.

Dr. Öğr. Üyesi Ş. Esin Göksu ŞEKER

<