Avrupa Birliği (AB), yerli üretimi artırmak amacıyla kamu alımlarında Avrupalı şirketlere öncelik tanıyacak “Made in EU” şartını getirecek planını açıkladı. AB Komisyonu Başkan Yardımcısı Stephane Sejourne, AB sanayisini güçlendirmek ve istihdamı artırmak için hazırlanan Sanayi Hızlandırıcı Yasa teklifi hakkında düzenlediği basın toplantısında, daha önce “Made in Europe” olarak duyurulan ancak en son adı “Made in EU” olarak değiştirilen girişim kapsamına, enerji yoğun endüstriler, alüminyum, çimento, çelik ve kimyasal ürünler ile otomobil endüstrisi, elektrikli araçlar, şarj edilebilir araçlar, kamyonlar ve otobüsler ile birlikte bataryalar, rüzgar türbinleri, elektrolizörler, ısı pompaları, fotovoltaikler ve nükleerin dahil olduğunu anlattı. Sejourne, her sektör için belirli bir sayı veya yüzde oranında Avrupa’da üretim şartı talep edeceklerine işaret etti. Hangi ülkelerin “Made in EU” kapsamında yer alacağı konusunda Sejourne, bunun mütekabiliyet ilkesine ve ekonomik güvenlik değerlendirmesine dayalı olarak yürütülecek bir çalışma ile belirleneceğini ifade ederek, “AB ile bir ticaret anlaşması olan herhangi bir ülke dışlanmayacak. Kamu alımlarında karşılıklılık ilkesine bakacağız. Bu ülkelerle çeşitli sanayi sektörlerindeki bağımlılığa ve ekonomik güvenliğe bakacağız” dedi. Açıklamada, kuralların özellikle çelik, çimento, alüminyum, otomobil ve net sıfır teknolojiler gibi seçilmiş stratejik sektörlere uygulanacağı ve uygun olduğu durumlarda kimya gibi diğer enerji yoğun sektörlere de genişletilebileceği belirtildi.

“Ümit ışığı belirdi”

“Made in Europe” yasa tasarısının Gümrük Birliği ortaklarını da kapsadığı açıklandı. Tanıma, AB ile serbest ticaret anlaşması olan veya Türkiye örneğinde olduğu gibi Gümrük birliği olan ülkelerin dahil edilebileceği duyuruldu. Ancak AB tarafından henüz kimlerin katıldığı ve kimlerin ayrıldığına dair tam liste belirlenmedi. İktisadi Kalkınma Vakfı’nın konuyla ilgili değerlendirmesinde; Türkiye’de üretilen ürünlerin de ‘Made in EU’ kapsamına dahil olmasına dair ümit ışığı belirdiğini açıkladı. Vakfın açıklamasına göre, tasarıya göre uygulanması planlanan “Made in EU” kriteri AB’nin yakın ortaklarını da kapsayacak. Bu tanıma AB ile serbest ticaret anlaşması olan veya Türkiye örneğinde olduğu gibi Gümrük birliği olan ülkeler dahil edilebilecek. AB’nin serbest ticaret alanı veya gümrük birliği tesis eden bir anlaşma imzaladığı ya da Kamu Alımları Anlaşması’na taraf olan ortaklardan gelen içerikler, ilgili anlaşma kapsamındaki Birlik yükümlülükleri çerçevesinde Birlik menşeli sayılacak. Buna göre Türkiye’deki ürünlerin de bu tanıma dahil olması mümkün olacak. Bununla birlikte, Komisyon AB’de üretilen ürünlere ulusal muamele yapmayan yani ayrımcılık uygulayan üçüncü bir ülkeyi bu tanım kapsamından çıkarabilecek. Bu açıdan bakıldığında Türkiye’de üretilen ürünlerin Made in EU kapsamına girmesinde Gümrük Birliği ilişkisi belirleyici olacak. Ancak AB ürünlerine de ulusal muamele esası bulunuyor. Türkiye’de üretilen ürünlerin de “Made in EU” kapsamına dahil olmasına dair ümit ışığı belirdi. Ancak Gümrük Birliği olsa da, AB ürünlerine yönelik ayrımcı uygulamaları gözden geçirmemiz gerekecek. Yasa tasarısı bundan sonraki süreçte Avrupa Parlamentosu ve AB Bakanlar Konseyi tarafından görüşülerek sonuçlandırılacak. Ancak Ticaret Bakanı Ömer Bolat’ın, “AB ile gerçekleştirilen istişareler neticesinde, son yayımlanan taslakta “AB menşei” şartının Gümrük Birliği çerçevesinde ilke olarak ülkemizi de kapsamasını sağlayan yasal zeminin Sanayi Hızlandırma Yasası ile teyit edilmiş olması, ticari ilişkilerimiz açısından önemli bir adım teşkil etmektedir” açıklamasının ardından, Türk iş dünyası temsilcileri peşpeşe memnuniyetlerini duyurdular.