Sanayide elektrik fiyatları yükseliyor mu?


EPİAŞ tarafından işletilen elektrik piyasasında oluşan PTF (Piyasa Takas Fiyatı) fiyatları ham elektrik maliyetlerini karşılaştırmada kullanabileceğimiz en önemli parametredir.



EPDK tarafından son 2 yıldır elektrik tarifelerine zam yapılmamaktadır. Ulusal tarifeler diye isimlendirilen tarife gruplarına giren her serbest tüketici abone, EPDK tarafından yayınlanmış bu tarife fiyatlarından en uygun indirim oranını veren perakende elektrik satış firmasından elektrik almaktadır. Burada tedarikçi pozisyondaki perakende satış şirketi, satacağı elektriği herhangi bir üreticiden ya da EPİAŞ sistemi üzerinden satın alıp, eklenmesi gereken diğer yasal gider kalemlerini de üstlenerek bu tedariği gerçekleştirmekte ve müşterisine vermiş olduğu indirim oranlı elektrik satışı ile kâr etmeyi amaçlamaktadır.

Son bir yıl öncesine kadar elektrik piyasasında oluşan ham elektrik fiyatları ve diğer gider kalemleri toplamı ile oluşan tedarik maliyetleri, perakende satış şirketlerine yapmış oldukları satışlardan zarar ettirmemişse de şartlar son 1 yılda çok değişmiştir. EPİAŞ tarafından işletilen elektrik piyasasında oluşan PTF (Piyasa Takas Fiyatı) fiyatları ham elektrik maliyetlerini karşılaştırmada kullanabileceğimiz en önemli parametredir. Buna göre 2016 yılı boyunca oluşan ağırlıklı ortalama PTF fiyatı 146,36 TL/MWh iken 2017 yılının ilk 9 ayında oluşan PTF ağırlıklı ortalaması 167,84 TL/MWh gerçekleşmiştir. Buradaki rakamlardan ham elektrik fiyatının senelik %  14,68  artmış olduğunu görüyoruz.

Öte yandan tedarikçinin sırtındaki gider kalemlerinden en büyüğü olan YEKDEM (Yenilenebilir Enerji Kaynakları Destekleme Mekanizması) aşırı yükselmiştir. Bu mekanizmanın işleyiş metodunda yenilenebilir enerji kaynakları için devlet tarafından üreticilere verileceği söylenen döviz bazlı elektrik ödemeleri, perakende satış şirketleri ve diğer tedarikçiler tarafından ödenmektedir. Son yıllarda hızla büyüyen yenilenebilir enerji kaynakları yatırımları ve hızla artan döviz kurları bu maliyeti de hızla yükseltmiştir. Bu maliyet kalemi artışına bakacak olursak; 2016 yılı boyunca oluşan YEKDEM gider maliyeti 24,36 TL/MWh iken 2017 yılının ilk 9 ayında 34,99 TL/MWh olarak gerçekleşmiştir. Bu kalemdeki artış oranı ise yıllık % 43,62 olarak karşımıza çıkmaktadır.

Tedarikçinin üstlendiği diğer maliyetler de düşünüldüğünde geçen yıla oranla maliyetlerinin çok arttığı bir gerçektir. Ancak bu maliyetleri satış rakamlarına aktaramayan tedarikçi oldukça zor durumdadır. Bu sebeple son 1 yılda elektrik tedariği yapan perakende satış şirketlerinin tamamına yakını zarar etmiştir. Bu zararlara rağmen faaliyetlerine devam etmeye çalışan şirketlerin yanında, faaliyeti sonlandıran çok sayıda tedarikçi firma da bulunmaktadır.

EPDK tarafından artırılmayan tarife gruplarından en ucuz fiyata sahip olan Sanayi tarifesi müşterisi, tedarikçilerin bu durumundan etkilenmektedir. Zira perakende satış firmalarının günden güne indirim oranını düşürerek satış yapmaya çalışması da maliyetlerin tarife fiyatlarını aşması sebebiyle durma noktasına gelmiştir. Bu sebeple son dönemlerde basına yansımış haliyle de aralarında bazı OSB'lerin de bulunduğu sanayi tüketicilerinin tedarikçisi ile yaptıkları sözleşmeler sonlandırılmış ve sadece dağıtım şirketinden enerji alabilir hale gelmişlerdir.

Elektrik Piyasasının bu şekli arzu edilir bir durum değildir. Çünkü büyük tüketimli sanayi müşterilerinin dağıtım şirketinden değil, rekabet edilen bir elektrik piyasası içinde perakende şirketlerinden enerji alması beklenir. Bu sebeple geçtiğimiz günlerde EPDK tarafından “Son Kaynak Tedarik Tarifesinin Düzenlenmesi Hakkında Tebliğ” yayınlanarak kamuoyu görüşüne açılmıştır. Bu tebliğdeki en önemli unsur, büyük tüketimli sanayi müşterilerinin herhangi bir perakende satış firması ile anlaşma yapamaması durumunda son kaynak tedariği kapsamında dağıtım şirketinden enerji alması durumunda, miktarı daha sonra EPDK tarafından yayınlanacak ancak şu anki tarifeden daha yüksek olacağı açıklanan birim fiyatlardan enerji alabileceğidir.

Son dönemlerde birçok OSB’nin enerji tedariği için perakende şirketlerinden teklif alamadığı haberleri basında yayınlanmıştır. Perakende şirketlerin sanayi müşterilerine teklif sunabilmesi önünde bir kördüğüm oluşturan ulusal sanayi tarife fiyatının daha üzerinde gerçekleşecek son kaynak tedarik fiyatı, tedarikçilere yeniden teklif hazırlayabilme olanağı sunacaktır. Bu sebeple önümüzdeki dönemde elektrik piyasasında sanayi müşterilerinin kullanacağı enerji fiyatında bir yükselme beklenebilir. Ancak şu anki durumun da çok sürdürülebilir olmadığının bilinmesi şarttır.

Öte yandan sanayicimizin daha uygun fiyatlarla enerji elde edebilmesi adına tedarikçi firmalar üzerindeki maliyetlerin otoritelerce dikkate alınarak, azaltılması gereklidir. Bu şekliyle perakende satış şirketleri sanayi müşterilerine daha iyi koşullarda enerji vermek adına birbirleriyle yarışacak ve bu rekabetten sanayicimiz ve ülkemiz kazançlı çıkacaktır.

<