Meclise Sunulan Yeni Torba Tasarısındaki Vergi Düzenlemeleri


Bu yazımızda Yeni Torba Kanun Tasarısındaki vergi düzenlemeleri hakkında özet bilgiler verilecek ve değerlendirmeler yapılacaktır.



GİRİŞ

Ülkemizde yaşanan ekonomik, sosyal ve siyasal gelişmeler ile içinde bulunduğumuz jeopolitik konjonktürden dolayı iki-üç yıldır bütçenin ciddi gelir kaynaklarına ihtiyaç duyulmaktadır. Bu kaynakları sağlamak için 2016 yılında 7736 sayılı kanun ve 2017 yılında 7020 sayılı kanunlar çıkartılmıştır. Ancak bu kanunlarla yapılandırılan alacakların ilk birkaç taksitinin ödenmesinden sonra bütçe açıklarının ve özellikle askeri harcamaların finansmanını sağlamak için ilave kaynak arayışları başlamıştır. Bu arayışların sonucunda 27.09.2017 tarihinde “Bazı Vergi Kanunları İle Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Tasarısı” Türkiye Büyük Millet Meclisine sunulmuştur. Bu yazımızda Yeni Torba Kanun Tasarısındaki vergi düzenlemeleri hakkında özet bilgiler verilecek ve değerlendirmeler yapılacaktır.

1. GELİR VERGİSİ KANUNU DÜZENLEMELERİ

Tasarıyla, gelir vergisi tarifesinde genel bir düzenleme önerilmemiş, tarifenin üçüncü gelir dilimine (70.000 – 110.000 TL dilimi) uygulanan % 27 oranı % 30’a çıkartılması düşünülmüştür. Ancak bu düzenleme ciddi oy kaybı yaratabileceği düşünülerek Meclis’te geri çekilmiştir. Ayrıca şirketlerin dağıtılmayan kârları üzerinden %1 oranında gelir vergisi stopajı yapılması düşünülmüştür. Ancak bu düzenleme iş dünyasında ciddi bir rahatsızlığa yol açacağı, yatırımları ve istihdamı olumsuz etkileyeceğinin anlaşılması üzerine Meclis’te geri çekilmiştir. Bu düzenlemelerin önce hazırlanması sonra geri çekilmesi, esasında devletin ciddi vergi gelirine ihtiyacı duyduğunu, ancak siyasi oy kaygısı ile istenen düzenlemelerin yapılamadığını göstermektedir.

Gelir vergisi ile ilgili bir diğer düzenleme gayrimenkul sermaye iratlarının vergilemesinde götürü gider yönteminin seçilmesi durumunda dikkate alınan götürü gider oranı %25’den %15’e indirilmesi ile ilgilidir. Bu düzenleme de 01.01.2017 tarihinden itibaren elde edilen gelirlere uygulanacak olup, gerçek olmayan geriye yürüme söz konusu olacaktır. Asgari ücret tutarının Eylül ayından itibaren gelir vergisi tarifesinin ikinci dilimine geçmesi ve % 20 vergi kesilmesini önleyecek düzenleme de Tasarıda bulunmaktadır. Ancak kanunlaşma süreci geciktiği için bu ay ödenen ücretler 1.404 liranın altına düşmüş oldu bile.

2. KURUMLAR VERGİSİ KANUNU DÜZENLEMELERİ

Tasarıyla, bankalar, finansal kiralama şirketleri, faktoring şirketleri, finansman şirketleri, ödeme ve elektronik para kuruluşları, yetkili döviz müesseseleri, varlık yönetim şirketleri, sermaye piyasası kurumları ile sigorta ve reasürans şirketleri ve emeklilik şirketleri için kurumlar vergisi oranı %22’ye çıkartılması önerilmişti. Ancak sadece finans sektörüne yönelik olarak getirilen bu değişiklik Anayasa’da düzenlenen eşitlik ilkesine açıkça aykırılık oluşturacağı görülerek vergi oranı artışı tüm kurumlar vergisi mükelleflerine uygulanacak şekilde genişletilmiştir. Üstelik bu düzenleme 2017 yılında elde edilen gelirlere uygulanacak olup, gerçek olmayan geriye yürüme söz konusu olacaktır.

Ayrıca tasarıyla, kurumların iki tam yıl süreyle aktiflerinde yer alan taşınmazların satışından doğan kazançlarına uygulanan istisna, kazancın %75’inden %50’sine indirilmektedir. Diğer taraftan, üretim ve kredi kooperatiflerinin risturn istisnası kaldırılmakta ve bu istisna sadece tüketim kooperatifleriyle sınırlı hale getirilmektedir. Buna karşılık finansal kiralama ve finansman şirketleri tarafından ayırılan özel karşılıkların tamamının, ayrıldıkları yılda gider olarak dikkate alınması sağlanmaktadır. Anlaşılan şu ki, torba yasada acı reçete şirketlere kesilmektedir.

3. KATMA DEĞER VERGİSİ KANUNU DÜZENLEMELERİ

Tasarıyla, elektronik ortamda sunulan hizmetlere ilişkin katma değer vergisinin, hizmeti sunanlar tarafından beyan edilip ödenmesi öngörülmüştür. Ayrıca yurt dışından alınan roaming hizmetleri ile bu hizmetlerin Türkiye’deki müşterilere yansıtılması hizmetleri katma değer vergisinden müstesna tutulmaktadır. Diğer taraftan finansal kiralama ve finansman şirketlerine borçlu olanların ve kefillerinin, bu borçlarına karşılık taşınmaz ve iştirak hisselerinin devir ve teslimi katma değer vergisinden müstesna tutulmaktadır. Yine imalat sanayii yatırımları nedeniyle 2017 yılında yapılan inşaat harcamaları nedeniyle yüklenilen katma değer vergisinin iadesi uygulaması, 2018 yılı için de önerilmektedir. Görüldüğü üzere tasarıda katma değer vergisi ile ilgili ufak değişiklikler yapılmaktadır.

4. ÖZEL TÜKETİM VERGİSİ KANUNU DÜZENLEMELERİ

Tasarıyla, otomobil, arazi taşıtı, SUV ve benzeri taşıtların engelliler tarafından ilk iktisabında uygulanan istisna, belirlenen en yüksek orana tabi olanların dışındaki taşıtlarla sınırlandırılmaktadır. Ayrıca makaronlar (sigara kağıtları), meyveli gazozlar ve enerji içecekleri de özel tüketim vergisi kapsamında alınmaktadır. Dolayısıyla bunların fiyatlarında bir artış olacaktır.

5. MOTORLU TAŞITLAR VERGİSİ KANUNU DÜZENLEMELERİ

Tasarıyla otomobil, kaptıkaçtı, arazi taşıtları ve benzerlerinin vergilendirme esasları değiştirilerek, mevcut vergilendirme kriterlerine aracın vergi değeri de eklenmekte, ödenecek vergi tutarı, aracın değerine göre de farklılaştırılmaktadır. Buna göre 31.12.2017 tarihi öncesinde kayıt ve tescil edilen otomobil, kaptıkaçtı, arazi taşıtları ve benzerlerinin vergi tutarları %25 oranında artırılması öngörülmüştür. 01.01.2018 tarihinden sonra kayıt ve tescil edilecek otomobil, kaptıkaçtı, arazi taşıtları ve benzerlerinin vergi tutarları en az %25 oranında artırılmaktadır. Aracın değerine göre vergi artış oranı %50’ye kadar çıkmaktadır.

6. DİĞER VERGİLERİ KANUNLARINDAKİ DÜZENLEMELER

- Vergilendirme işlemlerinde mükelleflerin MERNİS’te kayıtlı yerleşim yeri adresinin esas alınması benimsenmektedir.

- Elektronik ticaretin daha etkin vergilendirilmesi konusunda Maliye Bakanlığına bazı yetkiler verilmektedir.

- İhtiyati haciz ve ödeme emrine itiraz süresi, 7 günden 15 güne çıkartılmaktadır.

- Farklı hizmetler için halen %5, 15 ve 25 olan özel iletişim vergisi oranları, tasarıyla bütün hizmetler için %7,5 olarak belirlenmektedir.

- İşlemin yapıldığı yere bakılmaksızın, vadeli işlem ve opsiyon sözleşmeleri sonucu lehe alınan paraların banka ye sigorta muameleleri vergisinden istisna edilmektedir.

- Şans oyunları ile düzenlenen yarışma ve çekilişlerde kazanılan ikramiyelerde veraset ve intikal vergisi oranı %10’dan %20’ye çıkartılmaktadır.

- Kamu özel iş birliği projeleri ile ilgili işlemler nedeniyle düzenlenen kâğıtlar damga vergisinden ve harçlardan müstesna tutulmaktadır.

- Transfer fiyatlandırması ön fiyat anlaşmalarına ilişkin başvuru harcı ve yenileme harcı kaldırılmaktadır.

- Emlak Vergisi Kanunu açısından 2018 yılı için takdir edilen asgari arsa ve arazi metrekare birim değeri, 2017 yılı değerlerinin %50’sinden fazla ise, 2017 yılı uygulanan değerin %50 fazlası dikkate alınacaktır.

SONUÇ

Mecliste görüşülen yeni torba tasarındaki vergi düzenlemeleri incelendiğine, bunların bütçeye ek gelir sağlamaya odaklı olduğu görülmektedir. Nitekim bu düzenlemeler sayesinde bütçeye 28 milyar TL gelir tahsilatı beklenmektedir. Diğer taraftan bu düzenlemelerde enflasyonu artırıcı etki yaratılmamasına dikkat edilmiştir. Bu nedenle daha çok dolaysız vergilerden tahsilat sağlayıcı düzenlemeler yapılmıştır. Ancak gelir vergisindeki tarife artışı ile dağıtılmayan kâr paylarının vergilendirilmesinden vazgeçilmesi ve motorlu taşıtlar vergisindeki artışla ilgili kamuoyundan gelen tepkiler üzerinde yapılması planlanan artıştan daha düşük oranda bir artış yapılmaya karar verilmesi yaklaşık 2 - 5 milyar TL arası daha az gelir tahsilatı beklenmektedir. Bunun telafisi için kurumlar vergisi oranı % 22’ye çıkarılmaktadır. Ancak bu yeterli olmayacak ve en kolay kaynak olarak ÖTV zammına başvurulacak gibi görünmektedir. Böyle bir zam ise enflasyonist etki yaratacaktır. Dolayısıyla yeni torba yasa ile getirilen düzenlemeler bütçeye gelir sağlama ile enflasyon yaratmama amaçları arasında sıkışacaktır. Bu sorunlara aynı anda çözüm bulmak ise çok kolay değildir.

<