Elektrik ve Doğalgaz Fiyatlarına Zamlar Devam Ediyor


Hem sanayicinin hem de mesken kullanıcılarının ana enerji girdisi olan doğalgaz ve elektriğe uzun zamandır yapılmayan zamlar özellikle sene başından itibaren defalarca yapılmaya başladı.



Enerji Piyasalarında baş döndürücü fiyat değişimlerinin olduğu bir zaman dilimi yaşıyoruz. Hem sanayicinin hem de mesken kullanıcılarının ana enerji girdisi olan doğalgaz ve elektriğe uzun zamandır yapılmayan zamlar özellikle sene başından itibaren defalarca yapılmaya başladı. Yapılan zamlara geniş çerçeveden bakılırsa hem doğalgaz hem de elektrik zamlarında Konutlara en düşük oranlar uygulanarak, geniş kitlelerin daha az etkilenmesi hedef alınırken, sanayi ve ticarethaneler için daha yüksek oranlı zamların yapıldığı görülmektedir. Ekim 2018 itibariyle uygulanacak yeni tarife yapılarına birlikte göz atalım.

Doğalgaz fiyatına BOTAŞ tarafından yapılan artışlara konutlar, sanayi ve elektrik üretim tarifeleri olarak ayrı ayrı bakmak lazımdır. Konutlarda yılbaşından Ağustos ayı başına kadar zam yapılmamışken, Ağustos, Eylül ve Ekim aylarında art arda yapılan % 9’luk artışlar neticesinde, bugün itibariyle konut tüketimi doğalgaz birim fiyatına yılbaşına göre toplamda % 29,5 oranında zam yapılmıştır. Yukarıda bahsedildiği üzere en az zam oranları bu tarife grubuna yapılmıştır. Doğalgazın Sanayi tüketimi tarafında ise Nisan, Ağustos, Eylül ve Ekim aylarında zamlar yapılmıştır. 2018 yılı içerisinde yapılan bu zam oranları Nisan ayında % 9,7, Ağustos ayında % 14, Eylül ayında % 14, Ekim ayında ise % 18,5 olarak uygulanmış olup, bugün itibariyle Sanayi tüketimi doğalgaz birim fiyatına yılbaşına göre toplamda % 68,94 oranında zam yapılmıştır. Doğalgazın en büyük tüketimini yapan elektrik üretimi tarafına ise çok daha yüksek oranda zamlar yapılmıştır. Bu tarife grubuna Ekim ayı için zam uygulanmamış olsa da Eylül ayında yapılan % 29,55, Ağustos ayında yapılan % 49,52, Nisan ayında yapılan % 9,7 oranlı zamlar dikkate alındığında, bugün itibariyle Elektrik Üretim amaçlı doğalgaz birim fiyatına yılbaşına göre toplamda % 112,5 oranında zam yapılmıştır. Hatta doğalgazdan elektrik elde eden santrallerin doğalgaz alım fiyatı Aralık 2017’de de zamlanmıştı. Aralık öncesi fiyat göz önüne alındığında yapılan kıyaslamaya göre son 10 ayda bu tarife grubuna yapılan zam oranı % 141,42 olmuştur.

EPDK tarafından belirlenen elektrik fiyatlarında da benzer tablo bulunmaktadır. Normalde her üç ayda bir belirlenen tarifelerde daha kısa periyotlarda yenilenmek durumunda kalınmıştır. Ekim ayı başı yapılan zamların Eylül ayına göre kıyası yapıldığında sanayi tarifesine % 19,7, Ticarethane tarifesine 18,5, Konut tarifesine ise % 9,0 zam yapılmıştır. Bu son zamlara ilave olarak Eylül ayında Sanayi Elektriğine %15, Ticarethaneye % 13,98, Konut Elektriğine % 9 zam, Ağustos ayında Sanayi Elektriğine %15, Ticarethaneye % 13,85, Konut Elektriğine % 9 zam olarak art arda zamlar gelmiştir. Yine elektrik tarifelerine planlı tarife yenileme dönemi olan Nisan ayında, Sanayi Elektriğine %12, Ticarethaneye % 11,18, Konut Elektriğine % 11,8 zam geldiği dikkate alındığında yılbaşından bugüne tarifelere yapılan zamlar dikkat çekmektedir. Bugün itibariyle Elektrik tüketiminde yılbaşına göre Sanayi elektriğine yaklaşık olarak % 77, Ticarethaneye % 71, Konutlara % 44 oranında zam yapılmıştır. Tabi burada hatırlatılmalıdır yıllık tüketimi 50 milyon kWh üzeri olan sanayi aboneleri ve OSB ler için uygulanan son kaynak tarife yapısı sanayici için daha maliyetli ve önceden tahmin edilemez bir fiyatlandırma mekanizmasına girmiştir.

Enerji sektöründeki bu fiyatlandırmaların değişim büyüklüğü, herkesi şaşkınlık içerinde bırakmıştır. Ancak söylemekte fayda var ki bu yeni fiyat seviyeleri aslında elektriğin ve doğalgazın önceden beri olması gereken seviyelerdir. Zira yılbaşına kadar geçen sürelerde düşük tutulan Enerji Market fiyatlarıyla hem doğalgazda hem de elektrikte döviz bazında yapılan değerlendirmelerde Avrupa’nın ve Dünyanın en ucuz ülkelerinden birisi Türkiye idi. Düşünün, enerji kaynaklarının çoğunluğunu ithal eden ülke en ucuz doğalgazı kullanıyor. Elektrik piyasasında ise mevcut piyasa kuralları ve kamu gücüyle maliyet bazlı fiyatlandırma olmaksızın düşük elektrik fiyatları oluşuyor. Bu durumun sağlıklı olmadığı aşikardır. Bu sağlıksız piyasa koşullarında birçok firma faaliyetlerini sonlandırmak zorunda kalmıştır.  

Karşımıza çıkan bu tabloda büyük fiyat değişimleri şok etkisi yaratmış iken artık bu durumdan ders çıkarılma zamanı gelmiştir. Enerji piyasalarının gerçek değerleriyle işlem görüyor olması elzem bir gereksinimdir. Geçmiş dönemde bu yapılmış olsaydı, fiyatlar 2017 sonuna kadar da kısmı yükselişini yapacak, tüm piyasa oyuncuları bu gelişmelere uygun stratejiler üretebilecek, daha güvenilir ve her şeyden de önemlisi daha öngörülebilir, sağlıklı işlemlerin yapılabildiği, piyasa oyuncularının varlığını sürdürebildiği ve rekabet edebildiği bir enerji piyasamız var olabilirdi.

İnanıyorum ki bu yaşanılanlardan yapılan çıkarımlar ile daha sağlıklı bir Enerji piyasası yakında oluşturulacaktır.

Şahin Cengiz

<