Cumhuriyet Dönemi Ekonomisi (9)
Atatürk’ün TBMM’yi Açış Konuşmalarında Ekonomiye İlişkin Sözleri(3)


“Bir milletin kültür düzeyi üç alanda, devlet, fikir ve ekonomi alanındaki çalışma ve başarılı sonuçlarının toplamı ile ölçülür.”



V.DÖNEM

(1. Yasama Yılı - 1 Kasım 1935)

Doğu illerimizin başlıca ihtiyacı, orta ve batı illerimize demiryolları ile bağlanmaktır. Doğuya ilerleyen iki ana demiryolunun hızla bitirilmesine ve bunları birbirine bağlayacak yollara şimdiden başlanmasını gerekli görüyoruz. İran-Türkiye transit yolunun yapılması özenle bitirilmelidir.

**

Liman ve sulama işlerinde zaman kaybetmeden yapılacak işler vardır. Sağlık savaşının da yeni durumlara göre genişletilmesi zorunludur.

**

Türk ülkesi içinde köylere varıncaya kadar küçük büyük bütün illerimizde gelişme ve bayındırlık çalışmalarının sürdürülmesi önde gelen amaçlarımızdandır. (Alkışlar)

**

Bayanlar, Baylar! (Genel ve ara seçimlerde Meclise 18 kadın milletvekili seçilmişti.)

Endüstri programımız normal yoldadır. Bununla birlikte yurdun endüstrileşmesine daha çok hız verilmesi ve yakın bir çağda, yeni bir ikinci programa başlanması gerekliliğine dikkatinizi çekmek isterim. Maden işleri yeni bir gelişme dönemindedir. Maden mühendislerimizi, ihtiyaca yeter sayı ve değerde yetiştirme konusuna önem vermek gereklidir. Kömür bölgelerinin rasyonel işlemesi için önlemler aramak da gereklidir. (Alkışlar)

**

Maliyede geçen yıl, cesaretle aldığınız önlemlerin ne kadar yerinde olduğu belli olmuştur. Tuz ve şeker fiyatlarının düşürülmesi, halkı sevindirmiş ve tüketimi artırmıştır. (…) Vergi indirimlerini hazinenin karşılayabilmesi, ülke ekonomik gücünün yüksekliği konusunda değerli bir belgedir. (Alkışlar)

**

Uçak filolarımızı oluşturmak için büyük milletimizin yüce duygularını heyecanla anmak borcumuzdur. Son uluslararası olaylar Türk milleti için kuvvetli bir hava ordusunun ne denli önemli olduğu konusunda bir kanıt olmalıdır. (…) Havacılarımız bütün ordu ve donanmamız gibi vatanı korumaya hazır kahramanlardır. Büyük millet, bu soylu evlatlar ile kendini mutlu sayabilir.

(2. Yasama Yılı - 1 Kasım 1936)

Ekonominin her alanında ve ülkenin her yanında Türkler, kendilerine ve devletlerine tam bir güven içinde çalışıyorlar. (…) Halk ile hükümet arasındaki yakınlık ve birlikte çalışma çabası, ayrıca, sevindirici bir düzeydedir.(…) İdari ve ekonomik önlemlerin iyi uygulanması ve uygulama sonuçlarının iyi anlaşılması için, halkın hükümete yardım etme isteği, övünülecek bir durumdur. Bu duygusal durum, Türk milletini ilerletmek ve Türk vatanını imar etmek için çok verimli ve çok önemli bir faktördür. (…) Telefon bağlantıları, ülke içinde bir programa uygun biçimde genişletilmektedir.(…) Ticari hava taşımacılığı işlerinin güvenli ve düzenli olarak sürdürülmesini ve geliştirilmesini de çok önemli bir konu olarak görmekteyim.

(3. Yasama Yılı - 1 Kasım 1937)

Hemen bildirmek isterim, ben ekonomik hayat denince, tarım, ticaret, sanayi faaliyetlerini ve bütün bayındırlık işlerini, birbirinden ayrı düşünülmesi doğru olmayan bir bütün sayarım. Bir millete bağımsız görünüş ve değerini veren siyasi hayat çarkında, devlet, fikir ve ekonomik yaşam işleyişleri birbirine bağlı ve birbirleri ile ilişkilidir. (…) Bir milletin kültür düzeyi üç alanda, devlet, fikir ve ekonomi alanındaki çalışma ve başarılı sonuçlarının toplamı ile ölçülür.

**

Sırası gelmişken Cumhuriyetin “tüccar” düşüncesini de kısaca belirteyim. Tüccar, milletin emeği ve üretiminin değerlendirilmesi için, eline ve bilgisine güvenilen ve bu güvene yaraşır olması gereken adamdır. (Bravo sesleri, alkışlar)

**

Ekonomik yapımızdaki gelişme, deniz ulaşım araçları ihtiyacını her gün artırmaktadır. Yeni sipariş edilen gemilerden bir kısmı, önümüzdeki ilkbaharda gelmiş bulunacaktır. (…) Yeni gemiler inşa ettirmek ve özellikle eski tersaneyi ticaret filomuz için hem tamir, hem yeni inşaat merkezi olarak faaliyete geçirmek için gerekli araçları sağlamak zorundayız. (Alkışlar)

**

Devlet gelirlerinin artırılması için yeni vergilerin yürürlüğe konulması yerine, düzenli bir programla var olan vergilerin uygulanması ve toplanma usullerinin yeniden düzenlenmesi gereklidir.

**

Bu yıl içinde denizaltı gemilerini ülkemizde yapmaya başladık. Hava kuvvetlerimiz için yapılmış olan üç yıllık program, büyük milletimizin içten ve bilinçli ilgisi ile şimdiden başarılmış sayılabilir.

**                                                 

Bundan sonrası için bütün uçaklarımızın ve motorlarının ülkemizde yapılması ve harp hava endüstrimizin de bu temele göre geliştirilmesi gerekir. Hava kuvvetlerinin aldığı önemi ve bu konuyu layık olduğu önemle milletin gözleri önünde canlı tutmak gerekir. (Alkışlar)

(4. Yasama yılı - 1 Kasım 1938)

(Atatürk’ün konuşması hastalığının çok ilerlemesi nedeniyle, Başbakan Celal Bayar tarafından mecliste okunmuştur.)

Birinci beş yıllık planımız başarı ile bitmek üzeredir. Buna ek olarak, üç yıllık bir maden işletme programı hazırlanmış ve uygulamasına başlanmıştır. Bu üç yıllık maden programının büyük bir kısmını içine alarak ve şeker endüstrisini de genişleterek makine, kimya, gıda maddeleri, toprak ve su ürünleri, ev yakıtları sanayii ile liman inşası, taşıma araçlarının çoğaltılmasını ve deniz işleri için duyduğumuz ihtiyaçları da içeren ve belirten dört yıllık üç numaralı yeni bir program yapılmış ve açıklanmıştır. Bu plan için harcanacak para 85 ila 90 milyon lira arasında sanılmaktadır. Bununla ilgili kredinin sağlandığı bilinmektedir.

**

Maliyemizde denk bütçe, sağlam ödeme, vergi sistemlerini mükellef yararına iyileştirme, hafifleştirme ve millî paranın istikrarını koruma prensipleri tam bir bağımlılık ve başarı ile izlenmekte ve uygulanmaktadır. Halkın ve çiftçinin vergi yükünü hafifletme yolunda öteden beri güdülen prensibin, imkanların elverdiği oranda uygulanması bu yıl da sürdürülmüştür.

(Atatürk’ün Türkiye Büyük Millet Meclisi’ni Açış Konuşmaları, TBMM Kültür, Sanat ve Yayın Kurulu Yayınları, TBMM Basımevi, Ankara, 1987.)

1912-1922 yılları arasında yaşanan savaşların yenilmez komutanı Mustafa Kemal, Türk İstiklal Savaşı ile yeni bir Türk devletinin kurucu lideri oldu. Savaş yorgunu, yoksul ülkesini her alanda kalkındırmak ve ekonomik istikrara kavuşturmak için on beş yıl boyunca çalıştı.

Sermaye, yetişmiş insan gücü, ulaşım ve eğitimden yoksun bir topluma öz güven aşılayarak; akıl, bilim, ülke gerçekleri ve ihtiyaçları doğrultusunda yaptığı ekonomik hamlelerle, Türkiye’nin bugünlere ulaşması ve kalkınmasında temel harcı ve ilkeleri ortaya koyan Atatürk’ü rahmetle ve minnetle anıyoruz. (A.N.G.)

<